Ticari Elektronik İletilerde Uyum Süreçleri

Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte SMS, e-posta, çağrı merkezi uygulamaları, sosyal medya platformları, mobil uygulama bildirimleri, otomatik arama makineleri, akıllı ses kaydedici sistemler ve benzeri elektronik iletişim araçlarıyla gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli iletileri; reklam ve pazarlama faaliyetlerinin temel unsurlarından biri haline gelmiştir. Bu çerçevede gerçek ve tüzel kişiler (“Hizmet Sağlayıcılar”) tarafından; kampanya duyuruları, indirim bilgilendirmeleri, kullanıcıyı uygulamaya geri çağıran bildirimler, kişiselleştirilmiş reklam içerikleri, yeniden pazarlama faaliyetleri ve kullanıcı davranışlarına göre oluşturulan otomatik iletişim süreçleri, marka bilinirliği artırmaya yönelik iletişimler ve çeşitli promosyon içerikleri vb. yollarla tanıtım veya pazarlama amacıyla elektronik iletişim araçlarıyla yapılan her türlü ticari iletişim faaliyeti, ticari elektronik ileti kapsamındadır.

Ticari elektronik ileti operasyon süreçlerine ilişkin yasal çerçeve ise temelde 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik’te düzenlenmiştir.

Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi’ne Kayıt Zorunluluğu

Elektronik ticari ileti süreçlerinin merkezinde yer alan Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi (İYS), hizmet sağlayıcıların alıcılardan aldıkları onayları kaydetmelerini, ret bildirimlerini yönetmelerini ve ticari ileti süreçlerini merkezi bir sistem üzerinden takip etmelerini sağlayan bir altyapı olup hizmet sağlayıcıların, kişilere ticari elektronik ileti gönderilebilmesi için öncelikle İYS’ye kaydolması zorunludur. İleti Yönetim Sistemi’ne başvuru ve kayıt işlemleri https://iys.org.tr/ üzerinden yapılabilmektedir.

Onay Alınması Zorunluluğu

• Hizmet sağlayıcılar tarafından ilgi alıcılara ticari elektronik ileti gönderilebilmesi için kendisi tarafından yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim aracıyla ya da İYS üzerinden önceden onay alınması zorunludur.
• İYS üzerinden alınmayan onaylarda hizmet sağlayıcı tarafından; onayın alındığı bilgisi, reddetme imkânı da tanınarak alıcının elektronik iletişim adresine 24 saat içinde iletilir ve ayrıca İYS’ye üç iş günü içinde kaydedilir, İYS’ye kaydedilmeyen onaylar ise geçersiz kabul edilir.
• Onayda, alıcının ticari elektronik ileti gönderilmesini kabul ettiğine dair olumlu irade beyanı, adı ve soyadı ile elektronik iletişim adresi yer alır.
• Ticari elektronik ileti onayı verilmesi, sunulan mal ve hizmetin temini için ön şart olarak ileri süremez.
• Alıcının elektronik iletişim adresine ticari elektronik ileti gönderilerek onay talebinde bulunulamaz.
• Onay metninde, olumlu irade beyanı önceden seçilmiş olarak yer alamaz.
• Onayın bir sözleşmenin içeriğine dahil edilerek alınması halinde sözleşmenin sonunda, ve ayrı bir ticari elektronik ileti kenar başlığı altında, reddetme imkanı da tanınarak en az on iki punto ile yazılarak alınması gerekir.

Onay Gerektirmeyen İstisnai Durumlar

Bazı istisnai durumlarda ticari elektronik ileti gönderilmesi için onay alınmasının gerekli olmadığı öngörülmüştür:

• Alıcının kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgilerini vermesi hâlinde, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma ilişkin olarak,
• Herhangi bir mal veya hizmet özendirilmemesi veya bunların tanıtımının yapılmaması şartıyla; devam eden abonelik, üyelik veya ortaklık durumu ile tahsilat, borç hatırlatma, bilgi güncelleme, satın alma ve teslimat veya benzeri durumlara ilişkin olarak,
• Hizmet sağlayıcıya ilgili mevzuatla getirilen bilgi verme yükümlülüğü durumlarında,
• Tacir veya esnaf olan alıcılara gönderilen ticari elektronik iletiler için -reddetme haklarını kullanmadıkları müddetçe- onay alınması zorunluluğu bulunmamaktadır.

İletilerin İçeriğinde Yer Alması Gereken Hususlar

Ticari elektronik iletilerde hizmet sağlayıcının kimliğini gösteren bilgilere, erişilebilir iletişim kanallarına ve alıcının ret hakkını kullanabileceği mekanizmalara yer verilmesi gerekmektedir. Ayrıca iletinin reklam, kampanya, indirim, hediye, promosyon veya bilgilendirme amacı taşıdığı hususunun ve promosyonların geçerlilik süresi ve faydalanmak için gerekli şartların da açık şekilde anlaşılabilir olması önem arz etmektedir. Diğer yandan müşteri hizmetleri numarası, kısa mesaj numarası veya yalnızca ret bildirimine özgülenmiş bir URL adresi gibi erişilebilir iletişim adresine de yer verilmesi gerekmektedir.

Reddetme Hakkı

Alıcının herhangi bir gerekçe göstermeksizin ticari elektronik ileti almayı reddetme / onayı geri alma hakkı bulunmaktadır. Reddetmeye ilişkin İYS üzerinden veyahut harici yollarla bildirimde bulunulması, bildirimin yapıldığı iletişim kanalına ilişkin onayı bildirim tarihinden itibaren geçersiz kılmaktadır. Hizmet sağlayıcının, redde ilişkin bildirimin kendisine ulaşmasından itibaren 3 iş günü içinde ticari ileti göndermeyi durdurması ve ret bildiriminin İYS dışı bir kanalla iletilmesi halinde bu bildirimi yine 3 iş günü içerisinde İYS’ye bildirmesi gerekmektedir.

Aracı Hizmet Sağlayıcı Kullanılması

Hizmet sağlayıcının ticari elektronik ileti gönderirken yükümlülüklerin ifasına yönelik teknik imkân sağlanması için aracı hizmet sağlayıcı kullanması mümkün olmakla birlikte aracı hizmet sağlayıcı; içerikleri kontrol etmek, bu içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı bir faaliyetin ya da durumun söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir. Ancak ileti gönderimine başlamadan önce İYS üzerinden alıcıların onayının olup olmadığını kontrol etmekle, ticari elektronik ileti gönderimine ilişkin sistemini İYS ile uyumlaştırmakla, İYS üzerinde onayı bulunmayan alıcılara ileti gönderimini başlatmamakla ve alıcıların abonelik hattını kapatmaları halinde İYS’ye bu durumu bildirmekle yükümlü oldukları belirtilmiştir. Diğer yandan aracı hizmet sağlayıcıların, adına ticari elektronik ileti gönderdikleri hizmet sağlayıcılar adına, onların mal ve hizmetlerini tanıtmak, pazarlamak ya da işletmesini tanıtmak amacıyla ticari elektronik ileti göndermek için onay alamayacakları da hüküm altına alınmıştır.

Denetim ve Yaptırım Mekanizmaları

Ticaret Bakanlığı’nın, ticari elektronik iletilere ilişkin faaliyet ve işlemleri re’sen ya da şikâyet üzerine denetlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmış olup ticari elektronik iletilerin hukuka aykırı şekilde gönderildiğine ilişkin şikâyet başvurularının, elektronik ortamda e-Devlet kapısı, İYS veya Bakanlığın internet sitesi üzerinden veyahut yazılı olarak il müdürlüklerine yapılması mümkündür.

Şikâyete ilişkin inceleme sonucunda hukuka aykırı şekilde ticari elektronik iletinin gönderildiğinin tespit edilmesi halinde ilgi hizmet sağlayıcı aleyhine, her ileti için ihlalin niteliğine göre 18.007,82-TL ile 270.870,17-TL arasında değişkenlik gösteren idari para cezaları verileceği düzenlenmiştir.

Sonuç

Dijital reklam ve pazarlama faaliyetlerinin merkezinde yer alan elektronik ticari ileti süreçleri, önemli hukuki ve operasyonel yükümlülükler doğuran bir uyum alanı niteliğindedir. Özellikle SMS, e-posta, çağrı merkezi faaliyetleri ve mobil uygulama bildirimleri üzerinden yürütülen kampanyaların; onay yönetimi, İYS entegrasyonu, ret mekanizmaları, veri işleme süreçleri ve içerik yönetimi bakımından bütüncül şekilde ele alınması gerekmektedir.