CEZA MUHAKEMESİ KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR 7499 SAYILI KANUN

12/03/2024 tarihli 32487 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Ceza Muhakemesi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7499 Sayılı Kanun ile,6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda (KVKK)değişiklik yapılması öngörülmüştür.

Getirilen değişiklikle, KVKK’nın AB Genel Veri Koruma Tüzüğüyle (GDPR) uyumlu hâle getirilmesi ve uygulamadaki ihtiyaçlara çözüm üretilmesi planlanmaktadır. Buna göre KVKK’nın yürürlükteki üç maddesinde (m. 6, m. 9 ve m. 18) değişiklik yapılmıştır.

KVKK Madde 6Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenme Şartları:

7499 Sayılı Kanun’un 33. maddesiyle 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 6. maddesinin “sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler ise ancak kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbî teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amacıyla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından işlenebileceğine” dair ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış ve üçüncü fıkrası değiştirilerek özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinin yasak olduğu ve ancak aşağıdaki şartlar halinde işlenebileceği hüküm altına alınmıştır:

a) İlgili kişinin açık rızasının olması,

b) Kanunlarda açıkça öngörülmesi,

c) Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin, kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması,

ç) İlgili kişinin alenileştirdiği kişisel verilere ilişkin ve alenileştirme iradesine uygun olması,

d) Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması,

e) Sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlarca, kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi ile sağlık hizmetlerinin planlanması, yönetimi ve finansmanı amacıyla gerekli olması,

f) İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal yardım alanlarındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunlu olması,

g) Siyasi, felsefi, dini veya sendikal amaçlarla kurulan vakıf, dernek ve diğer kâr amacı gütmeyen kuruluş ya da oluşumların, tâbi oldukları mevzuata ve amaçlarına uygun olmak, faaliyet alanlarıyla sınırlı olmak ve üçüncü kişilere açıklanmamak kaydıyla; mevcut veya eski üyelerine ve mensuplarına veyahut bu kuruluş ve oluşumlarla düzenli olarak temasta olan kişilere yönelik olması.

Böylece KVKK’nın önceki halinde yer alan işlenme sebepleri genişletilmiş ve sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler ile diğer özel nitelikli kişisel veriler arasında açık rıza aranmaksızın işlenebilme şartları arasındaki fark ortadan kaldırılarak yeknesak bir uygulama getirilmiştir.

KVKK Madde 9-Kişisel Verilerin Yurtdışına Aktarılması:

7499 Sayılı Kanun’un 34. maddesiyle KVKK’nın 9. maddesi değiştirilerek kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasında açık rıza merkezli anlayıştan, “yeterlilik kararı> uygun güvenceler>arızi haller” şeklindeki silsileyi içeren bir sistematiğe geçiş yapılmıştır. Böylelikle yurt dışı aktarım mekanizmasının uygulamadaki ihtiyaçlara göre kolaylaştırılması ve GDPR ile uyumlu hâle getirilmesi hedeflenmiştir.

KVKK’nın önceki halinde kişisel verilerin yurt dışına aktarılması için kişisel verinin aktarılacağı ülkede yeterli korumanın bulunması, aktarım yapılacak ülkede yeterli korumanın bulunmaması halinde yazılı bir taahhüdün Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından onaylanması, taahhütnamenin bulunmaması halinde ise kişinin açık rızasının verilmiş olması şartları aranmaktaydı.

Yapılan değişiklikle kişisel verilerin yurt dışına aktarılabilmesi için 5. ve 6. maddelerde belirtilen şartlardan birinin varlığının yanında aktarımın yapılacağı ülke, ülke içerisindeki sektörler veya uluslararası kuruluşlar hakkında Kurul tarafından yeterlilik kararı verilmiş olması şartı öngörülmüştür. Yeterlilik kararının bulunmaması halinde ise ilgili kişinin aktarımın yapılacağı ülkede de haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkânının bulunması kaydıyla, aşağıda belirtilen uygun güvencelerden birinin taraflarca sağlanmış olması aranacaktır.

a) Yurt dışındaki kamu kurum ve kuruluşları veya uluslararası kuruluşlar ile Türkiye’deki kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları arasında yapılan uluslararası sözleşme niteliğinde olmayan anlaşmanın varlığı ve Kurul tarafından aktarıma izin verilmesi.

b) Ortak ekonomik faaliyette bulunan teşebbüs grubu bünyesindeki şirketlerin uymakla yükümlü oldukları, kişisel verilerin korunmasına ilişkin hükümler ihtiva eden ve Kurul tarafından onaylanan bağlayıcı şirket kurallarının varlığı.

c) Kurul tarafından ilan edilen, veri kategorileri, veri aktarımının amaçları, alıcı ve alıcı grupları, veri alıcısı tarafından alınacak teknik ve idari tedbirler, özel nitelikli kişisel veriler için alınan ek önlemler gibi hususları ihtiva eden standart sözleşmenin varlığı.

ç) Yeterli korumayı sağlayacak hükümlerin yer aldığı yazılı bir taahhütnamenin varlığı ve Kurul tarafından aktarıma izin verilmesi.

Diğer yandan yeterlilik kararının bulunmaması ve belirtilen güvencelerin sağlanamaması halinde de arızi olmak kaydıyla (yani tek veya birkaç sefer ve süreklilik taşımayacak şekilde) aşağıdaki hallerden birinin varlığı halinde yurt dışına kişisel veri aktarabileceği hüküm altına alınmıştır:

a) İlgili kişinin, muhtemel riskler hakkında bilgilendirilmesi kaydıyla, aktarıma açık rıza vermesi.

b) Aktarımın, ilgili kişi ile veri sorumlusu arasındaki bir sözleşmenin ifası veya ilgili kişinin talebi üzerine alınan sözleşme öncesi tedbirlerin uygulanması için zorunlu olması.

c) Aktarımın, ilgili kişi yararına veri sorumlusu ve diğer bir gerçek veya tüzel kişi arasında yapılacak bir sözleşmenin kurulması veya ifası için zorunlu olması.

ç) Aktarımın üstün bir kamu yararı için zorunlu olması.

d) Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için kişisel verilerin aktarılmasının zorunlu olması.

e) Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için kişisel verilerin aktarılmasının zorunlu olması.

f) Kamuya veya meşru menfaati bulunan kişilere açık olan bir sicilden, ilgili mevzuatta sicile erişmek için gereken şartların sağlanması ve meşru menfaati olan kişinin talep etmesi kaydıyla aktarım yapılması.

Böylece önceki düzenlemede, uygulamada yurt dışına veri aktarımının sadece ilgili kişilerin açık rızalarının alınmasına bağlı hale gelerek bu durumun gündelik ve ticari hayatta yurt dışına veri aktarımını neredeyse imkânsız hale getirmiş olması göz önünde bulundurularak her geçen gün gelişen teknoloji ve dijitalleşme ile ticari hayatın dinamikliğinin doğurduğu ihtiyaçlar nazara alınmıştır. Yapılan değişiklikle ilgili kişilerin haklarını da koruyacak şekilde Avrupa Birliği dışına veri aktarılması bakımından yeni yöntemler öngörülmüş ve yurt dışına aktarım esasları genişletilmiştir.

KVKK m. 18-Kabahatler

Yapılan değişikliğin 35. maddesiyle KVKK’nın 18. maddesine yeni bir bent eklenerek KVKK’nın değiştirilen 9. maddesinde öngörülen bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde idari para cezası uygulanacağı öngörülmüştür. Buna göre, yurt dışına veri aktarımında kullanılacak standart sözleşmelerin 5 iş günü içinde Kurul’a bildirilmemesi halinde veri sorumlusu veya veri işleyene 50.000 Türk lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan, Kurul tarafından verilen idari para cezalarına karşı yapılan başvurular bakımında görev değişikliği yapılmış ve sulh ceza hâkimliğine başvuru yerine idare mahkemelerinde dava açılabileceği öngörülmüştür.

Yürürlük ve Geçici Hüküm:

Yapılan değişikliklerin 1/6/2024 tarihinde yürürlüğe gireceği kararlaştırılmıştır.

Son olarak belirtmek gerekir ki; 9. maddenin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki birinci fıkrasının maddenin yürürlüğe giren değişik haliyle birlikte 1/9/2024 tarihine kadar uygulanmaya devam olunacağı ve 1/6/2024 tarihi itibarıyla sulh ceza hâkimliklerinde görülmekte olan başvuruların, bu hâkimliklerce görülmeye devam olunacağı öngörülmüştür.

Bilgilerinize sunarız.